English (United Kingdom)
Dansk
Kalaallisut

E-mail iccgreenland@remove-this.inuit.org
Phone +299 323632 

Helsinki-mi TFBCM ataatsimiinngaaniit assit arlalinnik

ICC-ip Naalakkersuisunut inassutigaa paaq metanilu pillugit iliuusissamik pilersaarusiussasut

Tusagassiuutinut nalunaarut, maajip 27-anni 2014

Naalagaaffiit arfineq-pingasut sapaatip-akunnera kingulleq, paap aamma metanip aniatsinnera killilerniarlugu suliniutissat oqallisigalugit Helsinkimi naapimmata Inuit peqataapput. Takorluugaq tassaavoq Issittup siuttutut inissisimanini takutissagaa.

Paaq aamma metan tamarmik tassaapput akuutissat silaannarmik mingutsitsisartunik sivikitsumik atasartunik taaneqartartut - Issittumi silaannap kissakkiartorneranut pisooqataapput. Tamatuma toqqaannanngikkaluamik Kalaallit Nunaanni, Canadami, Aalskami Chukotkamilu Inuit tuusintilikkaat inooriaasiat sunnertarpaa. Taamaammat Inuit Issittormiut Siunnersuisoqatigiiffiannut (ICC) pingaartuuvoq Issittumi Siunnersuisoqatigiit tamanna pillugu suliaannut malinnaanissaq.

Issittumi Siunnersuisoqatigiit paaq aamma metan pillugit Suliaqartitaata (tak. TFBCM pillugu paasissutissat) siunissami sinaakkusiussatut isumaqatigiissutissaq suliarivaa, taannalu 2015-imi naammassissaaq. Sapaatip-akunnerata siuliani suleqatigiit sisamassaannik naapipput, isumaqatigiissutip ilusissaa imarisassaalu pillugit oqallinnissaq siunertaralugu (21.-22. maj). Parnuna Egede-p ICC-meersup ataatsimiinnermi Inuit soqutigisaat peqataatinneqarnissamullu periarfissaat erseqqissarpai.

"ICC-p isumaqatigiissummi matumani innuttaasut killiffinni assigiinngitsuni peqataatinnissaannut periarfissaasinnaasut takusinnaavai. Soorlu paasititsiniaaneq, maluginiakkanik paarlaasseqatigiinneq, periutsit pitsaanerpaat pillugit ilisimasanik paarlaateqatigiinneq, sumiiffinni ataasiakkaani suliniutit teknikkimik allanillu misileraaffiusut aqqutigalugit."

Parnuna Egede oqarpoq.

Paap sermersuarmiittup annertunersaa Issittup avataani nunaneersuuvoq. Kisianni illoqarfinni nunaqarfinnilu paamik aniatsitsineq sumiiffinni ataasiakkaani annertuumik kiannerulerneranik kinguneqarsinnaavoq (tak. paaq pillugu paasissutissat). Saniatigut kissatsikkiartornerata sunniutigaa, nuna qeriuartoq sukkaneurusumik aakkiartormat tassuunakkullu metan annertunerusoq aniatinneqalerluni (metan pillugu paasissutissat takukkit), tamatumalu silaannaap kissakkiartornera suli annertuseriartittarlugu.

"Tamatta nalunngilarput - suulluunniit qernertut seqerngup kiaa katersortarpaat, aput sermerlu sukkanerusumik aatsittarlugit. Sumiiffinni ataasiakkaani mingutsitsineq killilerniarlugu uagut nammineq annertuumik iliuuseqarsinnaavugut."

Parnuna Egede erseqqissaavoq nangillunilu:

"ICC-p Naalakkersuisut kaammattorpai, Danmarkimi Avatangiisinut Ministeeriaqarfik suleqatigalugu Kalaallit Nunaanni paamik aamma metanimik mingutsitsineq akiorniarlugit suliniuteqarnissaq naalagaaffiup iluani pilersaarusioqqullugu. Issittoq nunarsuup sinneranit marloriaammik sukkanerusumik kissakkiartorpoq. Kulturerput ileqquvullu ulorianartorsiorput, aamma nunat avatitsinniittut iliuuseqaqqusinnaanngilagut nammineq iliuuseqartinnata. Sooq nammineq iliuuseqarnianngilagut? " Parnuna Egede aperivoq.

TFBCM pillugu paasissutissaq

2013-imi Issittumi Siunnersuisoqatigiit suliniaqatigiinnik pilersitsipput taallugu "Task Force for action on Black Carbon and Methane" (TFBCM, paaq metanilu pillugit suliniuteqarnissaq siunertaralugu suleqatigiittussat). Suleqatigiinnut ilaapput Issittumi nunat arfineq-pingasuusut peqataatitaat (Danmark/Kalaallit Nunaat, Island, Canada, USA, Rusland, Finland, Sverige aamma Norge), nunat inoqqaavisa kattuffii pingasut (ICC, Samerådet, Arctic Athabaskan Council) malinnaatitallu (Japan, EU immikkullu ilisimasallit assigiinngitsut).

Suleqatigiit anguniarpaat, paap metanillu Issittumi aniatinneqarnerat annikillisarniarlugu isumaqatigiissutissap 2015-ip tungaanut suliarinissaa. Takorluugaavoq isumaqatigiissut aqqutigalugu Nunat Issittormiut siuttuunertik aamma nunani ataasiakkaani, nunat immikkoortuini nunarsuarlu tamakkerlugu ajornartorsiutip iliuuseqarfiginissaanut piumassuseqarnertik nalunaarutigissagaat. Aamma una tak.: www.arctic-council.org

 

 

Metan pillugu paasissutissat

Uumassusilinnit sinnikut soorlu naasuneersut bakteerissanit nungujartortinneqaleraangata metan pinngortarpoq – taannalu gassiuvoq CO2-mut naleqqiullugu 21-riaammik annertunerusumik silaannarmik kissakkiartortitsisartoq. Issittumi naasut sinnikui arriitsuinnarmik nungujartortarput. Aammattaaq nuna qeriuaannartoq imminermini assiaqutaasarpoq, metan issittup masarsuaniittoq aamma immap tatsillu naqqanniittoq uninngatiinnartarlugu Silaannaap allanngoriartornera pissutigalugu nuna qeriuaannartoq sukkanerusumik aakkiartulerpoq, taamaalilluni metan aniasinnaalerluni. Ilisimatuut Issittumi sumiiffippassuarni aniatsitsineq uppernarsarsinnaalerpaat, sumiiffiit ilaanni allaat pullartarsuartut anianera takuneqarsinnaalluni. Metanip uuttornissaa ajornarpallaanngilaq, kisianni pissusissamisuuginnartumik anianera nikeraqisoq siumut naatsorsoruminaalluni. Taamaammat pineqartoq pillugu suli ilisimatusaqqinnissaq pisariaqarpoq.

 

 

Paaq pillugu paasissutissat

Paaq annikitsuarakkuutaanik sananeqaateqarpoq, sapaatip-akunnerini arlalinni silaannarmiissinnaasunik, anorimillu ungasissussorsuarmut tinginneqarsinnaasunik. Qalipaatip qernertup seqerngup qaamarnga milluguttarpaa kianngortittarlugulu. Aamma paaq apummut sermimullu tukkaagami seqerngup qinngornerisa akisuguttarneri annikinnerulersittarpai. Tamatuma kissakkiartorneq suli annertunerulersittarpaa. Paap inuup peqqissusianut sunniutaa alla tassaavoq puatsigut ajornartorsiuteqalerneq inuillu toqukulanerulernerat. Paaq annermik ikummatissat uumassusilinnit pinngortut ikumatinnerinit pinngortitamilu ikuallannernit aallaaveqarpoq. Umiarsuarnit, biilinit, kissarsuutinit ammasunit, eqqaavinni ikuallaanernit, nukissiorfinnit aamarsuartortunit il.il. aniatitat tassaapput inunnit aallaaveqartumik mingutsitsinerit annerpaat.

Annertunerusumik paasisaqarusukkuit attavigiuk:

Parnuna Egede, ICC Kalaallit Nunaannii avatangiisit pillugit siunnersorti, parnuna@remove-this.inuit.org, +45 61302480