English (United Kingdom)
Dansk
Kalaallisut

E-mail iccgreenland@remove-this.inuit.org
Phone +299 323632 

Nunat inoqqaavisa pisinnatiaaffii pillugit Naalagaaffiit Peqatigiit nalunaarutaat

Nalunaarut kalaallisut pdf-itut <media 236>uani</media> tigujuk

Aalajangersagaq Ataatsimeersuarnermit akuersissutigineqartoq

Ataatsimeersuarnerup,

Innersuullugu Inuit Pisinnaatitaafii pillugit Siunnersuisoqatigiinnit innersuusussummut, tamatumani aalajangersakkaminni 1/2 –mi juunip 29-anni, 2006-imeersumi1 Siunnersuisoqatigiit akuersissutigimmassuk Nunat Inoqqaavisa Pisinnaatitaafii pillugit Naalagaaffiit Peqatigiit Nalunaarutaat,

Eqqaamallugu aalajangersakkani 61/178 decembarip 20-anni 2006-imeersoq tamatumani aalajangerami Nalunaarut pillugu isummernissaq iliuuseqarnissarlu kinguartinniarlugit isumaliutigeqqinnissaanut siunersiuissutiginissaanullu piffissaqarumalluni, aammalu aalajangerluni isumaliuteqarnini naammassissarlugu Ataatsimeersuarnerit 61-issaat naatinnagu,

Akuersissutigaa Nunat Inoqqaavi pillugit Naalagaaffiit Peqatigiit Nalunaarutaat aalajangersakkamut matumunnga ilaliussami imaritinneqartoq.

1. Tak. Official Records of the General Assembly, Sixty-first Session, Supplement No. 53 (A/61/53), part. One, chapt.II, sect. A)

107-issaanik najuuffigineqartumik ataatsimiinnermi

Septembarip 13-ianni, 2007

Ilaliussaq

Nunat Inoqqaavisa Pisinnaatitaaffii pillugit Naalagaaffiit Peqatigiit Nalunaarutaat

Ataatsimeersuarnerup,

Naalagaaffiit Peqatigiinni Isumaqatigiissummi siunertat tunngavigisallu aallaavigalugit, aamma pisussaaffiit naalagaaffiit Isumaqatigiissut naapertorlugu aalajangiussimasaasa naammassiniarneranni ajunngitsumik isumaqartumik

Naqissuserlugu nunat inoqqaavisa inuiaat allat tamaasa naligimmatigik, akuersaarluguttaaq inuiaat tamarmik pisinnaatitaaffeqarmata immikkuullarinnissamut, imminnut immikkuullarissutut isiginissamut, taamatullu innermikkut mianerineqarnissamut,

Naqissuserluguttaaq inuiaat tamarmik atugartuussutsit kulturillu assigiinngisitaarnerannut pisuujussusiannullu ilalersueqataammata, tamakkulu inuiassuit ataatsimut kingornussarsiaannut pinnguutaammata,

Naqissuseqqillugulu tunngavilersuutit, anguniakkat periaatsillu inuiaat imaluunnit inuit ataasiakkaat allanit pingaarnerunerannik kaammattuinermik tunngaveqartut naalagaaffimmit kingoqqivimmit imaluunniit aallaaveqartut immikkut qalipaateqarnermik, upperisaqarnermik, immikkut inuiaassusermik imaluunniit kulturikkut immikkuullarinnermik, tassaammata immikkoortitsisut, ilisimatuussutsikkut uniuisut, inatsisitigut tunngaveqanngitsut, ileqqorissaarnermut akerliusut inooqatigiinnermilu naapertuilluarnerunngitsut,

Naqissuserlugu nunat inoqqaavisa, pisinnaatitaaffimminnik atuinerminni, immikkoortitsinermik sumilluunniit pinaveersimatinneqartariaqarnerat,

Isumakuluutigalugu nunat inoqqaavi oqaluttuarisaanermi naapertuilluanngitsumik pineqarnermi erloqisitaasimammata, soorlu, nunasiaqarnikkut nunaminnik, nunanillu najukkaminnik isumalluutiminnillu arsaagaanermikkut, taamaalillutik pingaartumik namminneq pisariaqartitatik soqutigisatillu malillugit ineriartornermut pisinnaatitaaffimminnik atuinissamut pisinnaajunnaarsitaallutik,

Akueralugu nunat inoqqaavisa inunnguutsiminnit pisinnaatitaaffiisa, pinasuartumik mianerisariaqarnerannik siuarsartariaqarnerannillu pisariaqartitsineq, pilerfeqartoq pisinnaatitaaffinnik namminneq naalakkersuinikkut, pissaqarniarnikkut aamma inooqatigiinnikkut aaqqissuinerannit aamma kulturiinit, anersaakkut ileqquinit, oqaluttuarisaanerannit inuunermillu isiginnitaasiannit, pingaartumillu nunaminnut, nunanut najukkaminnut isumalluutiminnullu pisinnaatitaaffiinit,

Akueraluguttaaq nunat inoqqaavisa pisinnaatitaafiisa angerfigeqatigiissutini, isumaqatigiissutini naalagaaffiillu peqatigalugit siunniussaqartumik aalajangersarneqartuni mianerisariaqarnerannik siuarsartariaqarnerannilllu pisariaqartitsivinneq,

Ilassilluarlugu nunat inoqqaavi maanna iluminni aaqqissueqatigiimmata naalakkersuinikkut, pissaqarniarnikkut, inooqatigiinnikkut kulturikkullu patajaallisarnermik aamma siunertaralugu immikkoortitsinerit naqisimanninnerillu suusulluunniit tamarmik atuuffigisimasaminni atuukkunnaarnissaat,

Qularutiginagu nunat inoqqaavi namminnerminnut aamma nunaminnut, nunanut najukkaminnut isumalluutiminnullu tunngasunik ineriartornernik aqutsinermikkut piginnaalersissasut inuiaqatigiinni atuutsitatik , kulturitik ileqqutillu ataavartissallugit nakussatsitissallugillu, ineriartornertillu siuarsassagaat namminneq siunniussatik pisariaqartitatillu naapertorlugit,

Akueraluguttaq nunat inoqqaavisa ilisimasaannik, kulturiinik ileqquinik mianerinninneq ilaammat piujuartitsisumik naligiimmillu ineriartornermut aamma eqqortumik avatangiisinik aqutsinermut,

Erseqqissarlugu nunat inoqqaavisa nunaanni nunanilu najugaanni sakkutooqarfiiaanermut peqataaneq eqqissinermut, pissaqarniarnikkut inooqatigiinnikkulu siuarsaanermut ineriartornermullu, nunarsuarmi nunat inuisalu akornanni paaseqatigiinnermut ikinngutigiittullu pissuseqarnermut peqataammat,

Immikkut akuersaarlugu nunat inoqqaavini ilaqutariit inuiaqatigiiffiillu pisinnaatitaaffiat akisussaaqatigiilluni meerartanik perorsaanerup, sulianut sungiusaanerup, ilinniartitaanerup inuunerinnerullu attatiinnarnissaannut, meeqqat pisinnaatitaaffi naapertorlugit,

Isumaliutinut ilatigillugu pisinnaatitaaffiit angerfigeqatigiissutini, isumaqatigiissutini naalagaaffiit peqatigalugit nunat inoqqaavisa siunniusssaqartumik aalajangersaaqataaffiini naqissuserneqartut pissutsit ilaani tassaammata nunat tamalaat akornanni atuuttuusut, soqutigisariallit, akisussaaffiusut pissusiusullu,

Isumaliutigaluguttaaq angerfigeqatigiissutit, isumaqatigiissutit allallu angusaqarniarluni aaqqeeqatigiinnerit, aamma pissuseqatigiinnerit taakkua pilersitaat, tunngaviummata nunat inoqqaavisa Naalagaaffiillu akunnerminni patajaatsumik peqatigiinnerannut,

Akueralugu, Naalagaaffiit Peqatigiit Inatsisaasa Tunngaviusut, Nunat Tamalaat akornanni Aningaasarsiornermi, Inooqatigiinnermi Kultureqarnermilu Pisinnaatitaaffiit pillugit Isumaqatigiissutip2 aamma Nunat Tamalaat akornanni Innuttaasutut Naalakkersuinikkullu Pisinnaatitaaffiit pillugit Isumaqatigiissutip2 aammalu Wienimit Nalunaarutip Iliuusissatullu Suliniutit3 naqissusermassuk inuiaat tamarmik nammineq aalajangiisinnanermut pisinnaatitaaffiata tunngaviusumik pingaassusia, tamannalu tunngavigalugu taakkua namminneq qilersorsimanngitsumik aalajangersinnaagaat naalakkersuinikkut inissisimanissartik aamma qilersorsimanngitsumik namminneq aningaasarsiornikkut, inooqatigiinnikkut aamma kulturikkut ineriartornermik piviusunngortinnissaa,

2. Tak. Aalajangersagaq 2200 A (XXI), tapiliussaq. 3. A/CONF. 157/24 (Del 1), kap.III

Isumaliutigalugu Nalunaarummi matumaniittoq sunaluunniit atorneqassanngimmat inuiaat arlaannaataluunniit namminneq aalajangiisinnaanerminnik pisinnaatitaaffiannik, nunat tamalaat akornanni inatsisinut naapertuuttumik ingerlanneqartumik, naaggaarinermut,

Qularutiginagu nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffiinik Nalunaarummi matumani akuersaarnerup sakkortusissammagit Naalagaaffiit nunat inoqqaavisalu akunnerminni oqimaaqatigiissumik suleqatiginnikkumasumillu pissuseqatigiinneri, tunngave-qartut naapertuilluarnermi, inuinnaat naalakkersueqataaneranni, inuit pisinnaatitaaffiinik mianerinninnermi, immikkoortitsinnginnermi aamma ajunngitsumik siunertaqarnermi tunngavigisanik,

Kajumissaarlugit Naalagaaffiit nunat tamalaat akornanni atuuttuusuni nunat inoqqaavinut pisussaaffisik malitseqqullugit sukumiisumillu atuutseqqullugit, pingaartumik inuit pisinnaatitaaffiinut tunngassuteqartortaanni, inuiaat pineqartut siunersiorlugit suleqatigalugillu,

Erseqqissarlugu Naalagaaffiit Peqatigiit pingaartumik ingerlaavartumillu suleqataasussaammata nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffiisa siuarsarnissaanni illersornissaannilu,

Qularutiginagu Nalunaarut manna pingaartumik ingerlariaqqinerummat nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffiisa kiffaanngissuseqarfiisalu akuersaarnissaannut, siuarsarnissaannut aamma illersornissaannut aamma tamakkunatigut Naalagaaffinni Peqatigiinni suliniutinik naleqquttunik pilersitsiortornissamut,

Akueralugu naqissuseqqillugulu nunat inoqqaavi inuttut ataasiakkaatut immikkoortitsinertaqanngitsumik inuit pisinnaatitaaffiinut nunat tamalaat akornani inatsisini akuersaarneqartunut pisinnaatitaaffeqarmata, aamma nunat inoqqaavisa pigimmatigik ataatsimoorullugit pisinnaatitaaffiit atasussaanerminnut, inuunerinnerminnut inuiattullu iluminni ineriartornissaminnut pingaavissuusut,

Akueralugu nunat inoqqaavini pissutsit nunap ilaani ataatsimit nunap ilaani allamut aamma nunamit nunamut assigiinngimmata, aamma naalagaaffinni nunallu immikkoortuini immikkoorutit aamma oqaluttuarisaanermi kulturikkullu kingornussarsiaqarnermi assigiinngissutit naatsorsuutigisanut ilaasariaqartut,

Pingaartorsiutigalugu nalunaarutigaa Naalagaaffiit Peqatigiit Nunat Inoqqaavisa Pisinnaatitaaffii pillugit Nalunaarutaat manna malinneqassammat peqatigiinnerup ataqqeqatigiinnerullu anersaavanni angusatut tamanut atuuttutut:

Immikkoortoq 1

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat inuit pisinnaatitaaffiisa tunngaviusumillu kiffaanngissuseqarfiit Naalagaffiit Peqatigiit Inatsisaanni tunngaviusuni, Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Silarsuarmiunut Nalunaarummi4 aamma nunarsuarmiut inuit pisinnaatitaaffii pillugit inatsisaanni akuerineqarnerisulli, ataatsimoorussamik imaluunniit inuttut ataasiakkaatut, tamakkiisumik atorsinnaanissaat

4.Aalajangersagaq 217 A (III)

Immikkoortoq 2

Nunat inoqqaavi inuiaat inuillu ataasiakkaat kiffaanngissuseqartuupput inuiaallu inuillu ataasiakkaat allat naligalugit aamma pisinnaatitaaffigaat assigiinngisitsinermit sumilluunniit pinaveersimatinneqarnissaq, pisinnaatitaaffimminnik atuinerminni, pingaartumik nunat inoqqaavisut kingoqqinertik imaluunniit kinaassusertik tunngavigalugu.

Immikkoortoq 3

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat nammineq aalajangersaasinnaaneq. Pisinnaatitaaffik tamanna tunngavigalugu kiffaanngissuseqarlutik aalajangissavaat namminneq naalakkersuinikkut inissisimanertik aamma kiffaanngissuseqarlutik piorsarsinnaallugu namminneq aningaasarsiornikkut, inooqatigiinnikkut aamma kultureqarnikkut ineriartornissartik.

Immikkoortoq 4

Nunat inoqqaavi, namminneq aalajangiisinnaanertik atortillugu, pisinnaatitaapput nammineq ingerlasinnaanermut imaluunniit nammineq naalakkersornermut pissutsini namminneq iluminni sumiiffimminnullu tunngasuni, aammalumi periaatsit atortullu namminneq ingerlanermik ingerlanneri aningaasalersorniarlugit.

Immikkoortoq 5

Nunat inoqqaavi pisinnaatitaapput namminneq immikkuullarissumik naalakkersuinikkut, inatsisit atuutsinnerisigut, pissaqarniarnikkut, inooqatigiinnikkut aamma kultureqarnikkut aaqqissuinitik attatiinnassallugit patajaallisassallugillu, taamaattoq taamaaliorumagunik attassinnaallugit Naalagaaffimmi naalakkersuinikkut, aningaasarsiornikkut, inooqatigiinnikkut aamma kultureqarnikkut inuuneqarnermi peqataasinnaanermut pisinnaatitaaffisik.

Immikkoortoq 6

Nunat inoqqaavi ataasiakkaat tamarmik innuttaassuseqarnissamut pisinnaatitaaffeqarput.

Immikkoortoq 7

1. Nunat inoqqaavi ataasiakkaat pisinnaatitaaffeqarput inuuneqarnermut, timikkut misigissutsitigullu tamakkiisumik, kiffaanngissuseqarnermut aamma inuttut isumannaatsuutitaanissamut.

2. Nunat inoqqaavi inuiattut immikkuullarissutut ataatsimoorussamik pisinnaatitaaffeqarput kiffaanngissuseqarnermi, eqqissinermi isumannaatsuunermilu inuunissamut, aamma inuiattut nungusaanermik peqqarniitsuliorluniluunniit iliuutsinik allanik iliorfigineqassanngillat, tassunga ilagitillugit peqatigiinnit ataatsimiit allanut meeqqanik pinngitsaalilluni nuutsitsinerit.

Immikkoortoq 8

1. Nunat inoqqaavi inuiaat inuillu ataasiakkaat pisinnaatitaapput inuiannut allanut pinngitsaaliissummik ilanngutivitsitaannginnissamut imaluunniit kultureqarnermik aserunnginnissaannut.

2. Naalagaaffiit sukumiisumik periaaseqartariaqarput makku pinaveersimatinniarlugit iluarsiiviginiarlugillu:

(a) iliuutsit suulluunniit siunertaqartut imaluunniit sunniuteqartut inuiattut immikkuullarissutut ilivitsuunerannik imaluunniit kulturikkut naleqartitaannik imaluunniit immikkut inuiaasutut kinaassusiannik arsaarinissamik ;

(b) iliuutsit suulluunniit siunertaqartut sunniuteqartulluunniit nunaannik, nunamik najugaqarfiannik imaluunniit isumalluutaannik piginnittuujunnaarsitsinissamik;

(c) innuttaasunik pinngitsaaliissummik nuussineq sunaluunniit siunertaqartoq sunniuteqartorluunniit pisinnaatitaaffiinik sunilluunniit unioqqutitsinissamik sanngiillisaanissamilluunniit;

(d) kulturit allat pinngitsaaliissummik ilanngutsitsinerat sunaluunniit imaluunniit akuulersitsinerat imaluunniit inooriaatsimik inatsisitigut, pisortatigut imaluunniit iliuutsitigut allatigut taakkununnga atulersitsineq;

(e) sunniiniarneq sunaluunniit ammip qalipaataa imaluunniit immikkut inuiaassuseq tunngavigalugit toqqaannartumik taakkuninnga immikkoortitsineq siuarsarniarlugu imaluunniit kaammattuutigalugu ilusiligaasoq

Immikkoortoq 9

Nunat inoqqaavi inuiattut inuttullu ataasiakkaatut pisinnaatitaapput nunat inoqqaavisa inuiaqatigiiffiannut imaluunniit nunamut inuiannullu ilaassallutik, inuiaqatigiiffimmi nunamiluunniit inuiannilu pineqartuni qangaaniit iliuutsit ileqqullu naapertorlugit. Pisinnaatitaaffimmik tamatuminnga atuinermut immikkoortitsineq sunaluunniit pilissanngilaq.

Immikkoortoq 10

Nunat inoqqaavi nunaminnit nunanilluunniit najukkaminnit pinngitsaaliissutaasumik peersinneqassanngillat. Nuutsitsineq sunaluunniit pissanngilaq nunat inoqqaavisa pineqartut qilersorsimanngitsumik, sioqqutsisumik paasinnilluni akuersinerat pitinnagu aamma naapertuilluartumik pissusissamisoortumillu taarsiivigineqarnissamik isumaqatigiissuteqareernikkut, aamma ajornanngitsillugu, uternissamut periarfissaqarluni.

Immikkoortoq 11

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq kulturikkut iliuutsisik ileqqutillu ingerlatissallugit uummarissassallugillu. Tamatumunnga ilaavoq pisinnaatitaaneq qanga, maanna aamma siunissami kultureqarnerminnik ersersitsinissamik attassineq, illersuineq ineriartortitsinerlu, soorlu qangarsuarmiit ingerlaatsimilu pisoqarfiit, kulturikkut pigisat, ilutsit, nalliuttorsiorluni katisimanerit, teknikikkut atortoqarnerit aamma eqqumiitsulioriaatsit takussaasutigut pissusilersornikkut aamma oqaluttualiornikkut taalliornikkullu pigisaqarneq.

2. Naalagaaffiit periaatsit sukumiisut aqqutigalugit iluarsiissutinik pilersuissapput taakkua ilagisinnaallugit taarsiineq, nunat inoqqaavi attavigalugit pilersinneqartoq, namminneq kultureqarnikkut, silaqassutsikkut, upperisaqarnikkut aamma anersaakkut inuuneqarnermi pigisat kiffaanngissuseqartumik, sioqqutsisumik paasinnilluni akuersineq aqqutiginagu tiguneqarsimasunut imaluunniit namminneq inatsisiminnut, iliuutsiminnut aamma ileqquminnut unioqqutitsisumik.

Immikkoortoq 12

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq anersaakkut inuuneqarnermi aamma upperisaqarnermi kingornussarsiatik, iliuutsisik aamma nalliuttorsiorluni katisimanitik ersersissallugit, ingerlatissallugit ineriartortissallugit aamma ilinniartitsissutigissallugit; pisinnaatitaapput allanit akuliuffigineqaratik upperisaqarnerminni kultureqarnerminnilu eriagisatik attatissallugit, illersussallugit aamma atorsinnaassallugit; pisinnaapput nalliuttorsiorluni katisimanerminni atortutik atussallugit aqussallugillu; aamma pisinnaatitaapput ilamik toqusimasut timaat allaniittut utertissallugit.

2. Naalagaaffiit piginnaalersitsiniassapput nalliuttorsiorluni katisimanerni atortut inuillu toqusimasut timaasa allaniitut tigummilersimasamik atornissaannut aamma / imaluunniit utertinnissaannut periarfissiinissamut pissusissat malillugit,

ammasumik aamma iliuutsit sukumiisut nunat inoqqaavi pineqartut attavigalugit pilersitaasut aqqutigalugit.

Immikkoortoq 13

1. Nunat inoqqaavi pisinnaatitaapput namminneq ingerlaatsisik, oqaatsisik, oqaluttuatigut kingornussatik, inuunermik isiginnitaatsisik, allattaatsisik aamma oqaluttualiornikkut taalliornikkullu pigisatik uummarissassallugit, atussallugit aamma kinguaarit tullissaannut ingerlateqqittassallugit, aamma namminneq inuiaqatigiiffimminnut, sumiiffinnut aamma inunnut aterititatik pigiinnassallugit.

2. Naalagaaffiit sukumiisumik iliuuseqassapput pisinnaatitaaffiup tamatuma illersugaanera qulakkiissallugu aamma qulakkiissallugu nunat inoqqaavisa paasisinnaassagaat paasineqarsinnaassasullu naalakkersuinikkut, inatsisit atortitaanerisigut aamma pisortanit ingerlatsinikkut pisariaqaraangat nutserisoqarnikkut imaluunniit aqqutissat naleqquttut allat atorlugit.

Immikkoortoq 14

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat ilinniartitsinermi aaqqissuinerit suliffeqarfiillu pilersissallugit namminneq oqaatsisik atorlugit ilinniartitsineq ingerlallugu, ilinniartitsinermi ilikkariartornermilu periaatsini namminneq kultureqarnerminnut naleqquttut atorlugit.

2. Nunat inoqqaavi inuit ataasiakkaat, pingaartumik meeqqat, pisinnaatitaapput Naalagaaffiup ilinniartitsinermi qaffasissutsini ilusiliinernilu tamani assigiinngisitsinertaqanngitsumik ilinniassallutik.

3. Naalagaaffiit pisussaapput, nunat inoqqaavi attavigalugit, sukumiisumik iliuuseqassallutik nunat inoqqaavi ataasiakkaat, pingaartumik meeqqat, aamma inuiaqatigiiffimmik avataani inuusut, periarfissaqartissallugit namminneq kulturiminnik ilinniartitaanermut aamma namminneq oqaatsisik atorlugit ingerlanneqartuni.

Immikkoortoq 15

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq kultureqarnerminni, kingornussarsiaminni, ingerlaatsiminni siunissamullu takorluukkaminni mianerineqarnissaq aamma assigiinngisitaarnissaq, taakku ilinniartitaanermi innuttaasunillu paasissutissiinerni naleqquttumik ilagitinneqassapput.

2. Naalagaaffiit sukumiisumik iliuuseqassapput nunat inoqqaavi pineqartut siunersiorlugit suleqatigalugillu, isummereerluni taamaassorinnittarneq akiorniarlugu aamma assigiinngisitsineq nungusarniarlugu aamma siuarsarniarlugit akaarinninneq, paasinninnnerlu nunat inoqqaavisa akornanni inuiaqatigiinnilu pioqataasut allat akornanni.

Immikkoortoq 16

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq oqaatsiminni namminneq tusagassiorfisik pilersissallugit nunat inoqqaajunngitsullu tusagassiorfiinut assigiinngisitsinertaqanngitsumik periarfissaqassallutik.

2. Naalagaaffiit sukumiisumik iliuuseqassapput tusagassiorfinnut Naalagaaffimmit pigineqartunut nunat inoqqaavisa assigiingisitaarnerat naapertuuttumik erserseqqullugu. Naalagaaffiit isummereerluni taamaassorinninneq atornagu oqaaseqarsinnaanermik kiffaanngissuseq tamakkiisoq qulakkiissavaat, tusagassiorfiit namminersortunit pigineqartut kaammattussallugit nunat inoqqaavisa assigiinngisitaarnerat naapertuuttumik ersersittaqqullugu.

Immikkoortoq 17

1. Nunat inoqqaavisa inuttut ataasiakkaatut inuiattullu pisinnaatitaaffigaat sulisoqarnermut inatsisiliornerni pisinnaatitaaffiit nunat tamalaat akornanni nunanilu ataasiakkaani atortitaasut tamaasa tamakkiisumik atorsinnaassallugit

2. Naalagaffiit nunat inoqqaavi siunersiorlugit suleqatigalugillu immikkut iliuuseqassapput nunat inoqqaavi meeqqat aningaasarsiornermi atornerlugaanermut navialissutaasinnaasunillu suliaqarnissamut pinaveersimatissallugit imaluunniit meeqqat atuarnerannut akuliunnissamut, imaluunniit meeqqap peqqinneranut imaluunniit timikkut, misigissuseqarnikkut, anersaakkut inuuneqarnermi, pissuserissaarnermi imaluunniit inooqatigiinnermi ineriartornermi, ilisimaaralugu immikkut mianerisariaqassusiat ilinniartitaanerullu piginnaanngorsarnissaannut pingaaruteqassusia.

3. Nunat inoqqaavisa inuit ataasiakkaatut pisinnaatitaaffigaat sulinermi immikkoortitaasumik atugaqartitaannginnissaq aamma, ilaatigut, immikoortitsinertalimmik sulisitaannginnissaq imaluunniit immikkoortitsinertalimmik akissarsiaqartitaannginnissaq.

Immikkoortoq 18

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat apeqqutini namminneq pisinnaatitaaffimminnik atuisuni aalajangersaanermut peqataassallutik, sinniisut namminneq toqqakkatik aqqutigalugit namminneq periaatsisik naapertorlugit, aamma nunat inoqqaavisut namminneq aalajangersaanermut aaqqissukkatik attatissallugit ineriartortissallugillu.

Immikkoortoq 19

Naalagaffiit nunat inoqqaavinik pineqartunik ajunngitsumik siunertaqartumik siunersiuillutillu suleqateqassapput taakkua namminneq sinniisutut aaqqissukkatik aqqutigalugit sulisunik inatsisiliornikkut imaluunniit pisortaqarnikkut iliuutsit taakkuninnga attuisussat akueritinnagit atortilersitsinnagillu kiffaanngissuseqartumik, sioqqutsisumik aamma paasinnittumik akuersineq anguniarlugu.

Immikkoortoq 20

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq naalakkersuinikkut, aningaasarsiornikkut aamma inooqatigiinnermi aaqqissukkatik imaluunniit suliffisik attatissallugit, qularnaarniarlugu inuuniutigalugu piniaatsini periaatsimik atorsinnaanissaat ineriartortinnissaallu, aamma kiffaanngissuseqartumik qangaaniit kingornussatik allallu pissaqarniarnikkut suliat atorsinnaassallugit.

2. Nunat inoqqaavi inuuniutigalugu piniaatsinik ineriartornermillu atuisinnaajunnaarsimasut pisinnaatitaapput naapertuilluartumik pissusissamisoortumillu taarsiivigineqarnissamut.

Immikkoortoq 21

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat immikkoortitsinertaqanngitsumik, aningaasarsiornikkut aamma inooqatigiinnermi atukkaminnik pitsanngorsaanissaq, ilanngullugit, ilaatigut, ilinniartitaanermut, suliaqarnermut, inuussutissarsiutissatut ilinniarnermut allamillu ilinniagaqarnermut, inissaqarnermut, eqqiluisaarnermut, peqqinnermut aamma inuttut isumagineqarnissamut tunngasut.

2. Naalagaaffiit sukumiisumik iliuuseqassapput, pisariaqarfiinilu immikkut iliuuseqassalllutik taakkua pissaqarnikkut inooqatigiinnikkullu atugaasa pitsanngorsartuarnissaat qulakkeerniarlugu. Immikkut sammineqassapput nunat inoqqaavisa utoqqaat, arnat, inuusuttut, meeqqat aamma inuit innarluuteqartut pisinnaatitaaffii aamma immikkut pisariaqartitaat.

Immikkoortoq 22

1. Nalunaarutip matuma atortussanngortinniarnerani immikkut sammineqassapput nunat inoqqaavisa utoqqaat, arnat, inuu-suttut, meeqqat aamma inuit innarluutillit pisinnaatitaaffii

2. Naalagaaffiit nunat inoqqaavi attavigalugit iliuuseqassapput qulakkeerniarlugu nunat inoqqaavisa arnat meeqqallu tamakkiisumik peqqarniisaarnermut immikkoortitsinermullu qanorluunniit ittumut pinaveersimatinnissaannut.

Immikkoortoq 23

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat aalajangersassallugu ineriartortitsinissamut pisinnaatitaaffimmik atortinnissaanut salliutitassanik iliuusissanillu pilersitsinissaq. Nunat inoqqaavisa pingaartutut pisinnaatitaaffigaat peqqinnermut, ineqarnermut aamma aningaasaqarnermut inooqatigiinnermullu pilersaarutit allat namminerminnik attuisut suleqataallutik ineriartortissallugit aalajangersassallugillu aamma ajornanngitsillugu pilersaarutit tamakku namminneq pisortaqarfimmikkut aqussallugit.

Immikkoortoq 24

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq qangaaniit katsorsaasarnerminnut aamma peqqinnermik atatitsinermut iliuutsimik atatitsinnissaat, ilanngullugit naasunik, uumasunik aamma atortussiassanik katsorsaasarnerit namminerminnut pingaartuusut.Nunat inoqqaavisa inuit ataasiakkaat aamma pisinnaatitaaffigaat immikkoortitsinertaqanngitsumik inooqatigiinnermi peqqinnermilu kiffartuussissutinik atuisinnaanissaq.

2. Nunat inoqqaavisa inuit ataasiakkaat assigiimmik pisinnaatitaaffigaat timikkut misigissutsitigullu peqqinnermik piumasarisat qaffasinnerpaat atorsinnaassallugit. Naalagaaffiit pisariaqartunik iliuuseqassapput siunertaralugu pisinnaatitaaffiup tamatuma tamakkiisumik angujartortinnissaa.

Immikkoortoq 25

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat nunaminnut, nunanut najukkaminnut, immanut aamma sinerissap imartaanut isumalluutinullu allanut qangaaniilli pigisaminnut imaluunniit allatigut nunaqarfigisaminnut atukkaminnulluunniit immikkut anersaakkut pissuseqarfiginninnertik attatiinnassallugu patajaallisassallugulu, tamatumani kinguaariinnut pilerumaartussanut akisussaassusertik ataavartinniarlugu.

Immikkoortoq 26

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat nunatik, nunat najukkatik aamma isumalluutit qangaaniilli pigisimasatik, najugaqarfigisimasatik imaluunniit allatut atorsimasatik imaluunniit pissarsiarisimasatik.

2. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat pigissallugit, atussallugit ineriartortissallugit aqussallugillu nunatik, nunat najukkatik aamma isumalluutit qangaaniit pigisaqariaatsitut pigisatik imaluunniit qangaaniit najueriaatsitut allatut imaluunniit atuinertut, aammattaaq allatigut pigilersimasatik.

3. Naalagaaffiit inatsisinik atortitsinikkut akuersissuteqassapput illersuillutillu nunanut, nunanut najukkanut aamma isumalluutinut tamakkununnga. Taamatut akuersissuteqarneq ingerlanneqassaaq nunat inoqqaavisa pineqartut ileqqui, qangaaniit ilioriaasii aamma nunamik pigisaqariaasii naammattumik mianeralugit.

Immikkoortoq 27

Naalagaaffiit pilersissavaat atortissallugillu, nunat inoqqaavi pineqartut peqatigalugit, pissusissat malillugit, arlaannulluunniit nakerisarsiunngitsumik ammasumik paasiuminartumillu ingerlatsineq nunat inoqqaavisa inatsisaannik, qangaaniit ilioriaasiinik, ileqquinik aamma nunamik pigisaqariaasiinik naapertuuttumik akuersissuteqarnissamut, nunat inoqqaavisa nammineq nunaminnut, nunanut najukkaminnut isumalluutiminnullu pisinnaatitaaffii akueriniarlugit eqqartuussisutigullu aalajangersaavigitinniarlugit, taakkununnga ilagitillugit qangaaniilli pigineqarsimasut imaluunniit allatigut najorneqarsimasut imaluunniit atorneqarsimasut. Nunat inoqqaavi pisinnatitaaffeqassapput taamatut ingerlatsinermi peqataassallutik.

Immikkoortoq 28

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat akitsisinneqarnissaq, aqqutissat ilagisinnaallugit utertitsineq imaluunniit, tamanna ajornarpat, naapertuilluartumik, pissusissat malillugit aamma naapertuuttumik taarsiilluni akiliuteqarneq, nunanut, nunanut najukkanut aamma isumalluutinut qangaaniit pigisimasaminnut imaluunniit allatigut najorsimasaminnut imaluunnit atorsimasaminnut, kiffaanngissuseqartumik, sioqqutsisumik aamma paasinnilluni akuersinertaqanngitsumik arsaarinnissutigineqarsimasunut, tiguarneqarsimasunut, najorneqarsimasunut, atorneqarsimasunut imaluunniit aserorneqarsimasunut.

Allatigut kiffanngissuseqartumik inuiannit pineqartunit isumaqatigiissutigineqarsimanngippat taarsiissuteqarneq pissaaq nunanik, nunanik najukkanik isumalluutinillu pitsaassutsimikkut, angissutsimikkut inatsisitigullu inissisimanermikkut taama pitsaatigisunik imaluunniit aningaasanik taarsiissuteqarnermik imaluunniit naleqquttumik taarsiissuteqarnermik.

Immikkoortoq 29

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat avatangiisit allanngutsaaliornissaannut illersornissaannullu nunamillu imaluunniit nunat najugarisamik isumalluutimillu kingunissisinnaanissaq. Naalagaaffiit pisussaapput tamatut allanngutsaaliuinermut illersuinermullu, immikkoortitsinertaqanngitsumik nunat inoqqaavinut ikiorsiinermik pilersaarutit pilersissallugit atortissallugillu.

2. Naalagaaffiit pisussapput sukumiisumik iliuuseqassallutik qulakkeerniarlugit atortussiat navianaatillit inissisimatinnissaat imaluunniit toqqorsimanissaat pissanngitsoq nunani imaluunniit nunani nunat inoqqaavisa najugaqarfiini taakkua kiffaanngissuseqartumik, sioqqutsisumik paasinnittumik akuersisimatinnagit.

3. Naalagaaffiit aamma pisussaapput pisariaqarfiisigut qularnaassallugu, nunat inoqqaavisa atortussianit tamakkuninnga sunnerneqarsimasut peqqinnerat iluarsiiviginiarlugu nakkutilliinermut, ataavartitsinermut iluarseeqqinnermullu suliniutit inuiannit eqqorneqarsimasunit pilersaarusiorneqartut atortinneqartullu, naleqquttumik atortinneqarnissaat.

Immikkoortoq 30

1. Sakkutooqarnermi suliniutit pissanngillat nunat inoqqaavisa nunaanni nunanilu najugaqarfiini, imaanngippat taamaaliorsinnaaneq pisinnaasoq inuiaqatigiit soqutigisaannut malunnartumik navianaatip eqqortinneratigut imaluunniit allatigut kiffaanngissuseqartumik isumaqatigiissutikkut imaluunniit nunat inoqqaavisa pineqartut piumasaqarneratigut.

2. Naalagaaffiit pisussapput nunat inoqqaavinik pineqartunik sukumiisumik siunersiuissallutik, periaatsit naapertuuttut aqqutigalugit aamma pingaartumik taakkua sinniisutut pisortaqarfii aqqutigalugit, nunat imaluunniit nunat najugaqarfii sakkutooqarnermi suliniutinut atulersinnagit.

Immikkoortoq 31

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat kulturikkut kingornussarsiatik, qangaaniit ilisi-maarisatik aamma qangaaniit kulturikkut saqqummeriaatsisik, aammalumi ilisimatuussutsimik ersiutaat, teknikikkut atortulersuutisik aamma kulturitik, ilanngullugit inunnut pinngoqqaatinillu isumalluutit, naasunit inerittussat, katsorsaatit, uumasut naasullu iluaqutissartaannik ilisimasat, oqaluttuarsiatigut kingornussarsiat, oqaluttualiornikkut taalliornikkullu pigisat, ilusiliinerit, timersuutit aamma qangaaniit pinnguaatit aamma takusassatigut pissusiliornikkullu eqqumiitsuliat attatissallugit, aqussallugit, illersussallugit ineriartortissallugillu. Pisinnaatitaaffeqarputtaaq namminneq silaqassutsikkut pilersitaminnit pigisatik kultu-reqarnikkut kingornussat, qangaaniit ilisimaarisat, aamma qangaaniit kulturikkut ersersitseriaatsit attatiinnassallugit, aqussallugit aamma ineriartortissallugit.

2. Nunat inoqqaavi attavigalugit Naalagaaffiit pisussaapput sukumiisumik iliuuseqassallutik pisinnaatitaaffinnik tamakkuninnga atuineq akuerissallugu illersussallugulu.

Immikkoortoq 32

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat ineriartornermut atuinermullu iliuusissanik aalajangersaanissaq salliutitassanilu ineriartortitsinissaq aamma namminneq nunaminni nunanilu najukkaminni nunap nunalluunniit najugarisap ilaanik atuinissaq isumalluutinillu allanik atuinissaq.

2. Naalagaaffiit pisussaapput siunersiuissallutik aamma ajunngitsussamik siunertaqartumik nunat inoqqaavinik pineqartunik taakkua namminneq sinniisoqarnikkut suliffii aqqutigalugit suleqateqassallutik kiffaanngissuseqartumik aamma paasinnilluni akuersineq anguniarlugu suliniummik sumilluunniit nunaannik nunanillu najugaanik attuisumik isumalluutinilluunniit allanik attuisumik akuersissuteqannginnermi, pingaartumik ineriartortitsinermut, iluaquteqarnermut imaluunniit namminneq atortussianik, imermik aamma isumalluutaannit allanik piiaanermut tunngasuni.

3. Naalagaaffiit pisussaapput sukumiisumik iliuuseqassallutik suliniutinut taama ittunut tamanut naapertuilluartumik pissusissamisoortumillu taarsiissuteqarnissamut, naleqquttunillu iliuuseqartoqassaaq avatangiisinut, aningaasarsiornermut, inooqatigiinnermut, kul-tureqarnermut aamma anersaakkut inuuneqarnermut ajortumik sunniutit millisarniarlugit.

Immikkoortoq 33

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat aalajangissallugu namminneq kiinnaassusertik imaluunniit ilaasortaaffitsik namminneq ileqqutik ilioriaatsisillu naapertorlugit. Tamatuma akornusinngilaa nunat inoqqaavisa ataasiakkaatut Naalagaaffinni inuuneqarfigisaminni innuttanngorsinnaanerat.

2. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat aalajangersaavigissallugit pisortaqartitsinerminni aaqqissukkat aamma namminneq pisortaqatitsinerminnut ilaasortaasinnaanermut qinersinissaq namminneq periaasissatik naapertorlugit.

Immikkoortoq 34

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat namminneq pisortaqarnerminni aaqqissuinissat siu-arsassallugit, ineriartortissallugit aamma attatissallugit aamma namminneq immikkuullarissumik ileqqutik, anersaakkut inuuneqarnertik, periaatsisik, ilioriaatsisik aamma, tamakku atorneqarfiini, eqqartuussisarnermut aaqqissuinerit imaluunniit ileqqut, nunani tamalaani inuit pisinnaatitaaffiini atuuttuusut naapertorlugit.

Immikkoortoq 35

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat inuit ataasiakkaat inuiaqatigiiffimminnut akisussaaffi aalajangersassallugit.

Immikkoortoq 36

1. Nunat inoqqaavisa, pingaartumik nunat tamalaat akornanni killeqarfinnit avissaartinneqarsimasut, pisinnaatitaaffigaat attaveqatigiinnitik, pissuseqatigiinnitik aamma suleqatigiinnitik attatiinnassallugit ineriartortissallugillu, ilanngullugit namminneq ilaasortaminnut aammalumi killeqarfiit pitarlugit inuiaannut allanut anersaakkut inuuneqarnermik, kultureqarnermik, naalakkersuinermik, aningaasarsiornermik aamma inooqatigiinnermik siunertaqartut.

2. Naalagaaffiit, nunat inoqqaavi siunersiorlugit suleqatigalugillu, sukumiisumik iliuuseqassapput pissuseq tamanna aqqutissiussallugu pisinnaatitaaffiullu tamatuma atortitaanera qulakkiissallugu.

Immikkoortoq 37

1. Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat Naalagaaffiit taakkualu malitsigisaat peqatigalugit naammassineqarsimasunik Angerfigeqatigiissutinik, Isumaqatigiissutinik Allanillu Iluaqutaasussatut Iliuutsinik akuersaarinissaq, malinninniarnissaq aamma atuutsitsinissaq aamma Naalagaaffiit Angerfigeqatigiissutit, Isumaqatigiissutit Allallu Iluaqutaasussatut Iliuutsit malissagaat mianeralugillu.

2. Nalunaarummi matumani imaritinneqartoq sunaluunniit nassuiarneqassanngilaq Nunat Inoqqaavisa pisinnaatitaaffii Angerfigeqatigiissutini, Isumaqatigiissutini aamma Iluaqutaasussatut Iliuutsini imaritinneqartut millisarneqassasut imaluunniit nungutinneqassasut.

Immikkoortoq 38

Nunat inoqqaavi siunersiorlugit peqatigalugillu Nalunaarutip matuma naammassineqarnissaanut naapertuuttunik Naalagaaffiit iliuuseqassapput, inatsiliornikkut iliuutsit ilanngullu-git.

Immikkoortoq 39

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat Naalagaaffinnit nunallu tamalaat akornanni suleqatigiinnikkut aningaasatigut periaatsitigullu ikiorserneqarnissamut periarfissaqarnissaq, pisinnaatitaaffiit Nalunaarummi matumani imaritinneqartut atorsinnaajumallugit.

Immikkoortoq 40

Nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffigaat atorsinnaallugu pina-suartumillu naapertuilluartumik pissusissamisoortumillu aalajangiivitissinnaallugu Naalagaaffinnik peqataasunillu allanik akerleriissuteqarnerit saqitsaannerillu aalajangersaaviginissaannut periaaseqarneq, aammalumi inuttut ataasiakkaatut ataatsimoorussamillu pisinnaatitaaffimminnik uniuinerit sukumiisumik iluarsisinnaallugit. Aalajangiinermi taama ittumi naleqquttumik isiginiarneqassapput nunat inoqqaavisa pineqartut ileqqui, qangaaniit ilioriaasii, malittarisaat aamma eqqartuussisarnermi aaqqissuineri aamma nunani tamalaani inuit pisinnaatitaaffii.

Immikkoortoq 41

Naalagaaffiit Peqatigiit immikkoortui, immikkullu suliniaqatigiiffii naalagaaffiillu akornanni suliniaqatigiiffiit allat pisussaapput Nalunaarutip matuma periarfissarititaasa tamakkiisumik atortinnissaanut peqataassallutik, soorlu suleqatigiilluarnikkut, aningaasalersuinikkut suleqatigiinnikkut periaatsitigullu ikiorsiinikkut. Nunat inoqqaavisa apeqqutini namminerminnik attuisuni peqataanissaata qularnaarnissanut aqqutissat periaasissallu pilersinneqassapput.

Immikkoortoq 42

Naalagaaffiit Peqatigiit, immikkoortortaat, ilanngullugu Nunat Inoqqaavinut tunngasunik Isummersoqatigiiffik, immikkullu suliniaqatigiiffiit, aamma nunani naalagaaffiusuni ittut, aamma Naalagaaffiit Nalunaarutip matuma periarfissarititaasa tamakkiisumik mianerineqarlutillu atuutsinnissaat siuarsassavaat, Nalunaarutillu matuma sukumiisuunera malittaralugu.

Immikkoortoq 43

Pisinnaatitaaffiit matumani akuersissutigineqartut tassaapput nunarsuarmi nunat inoqqaavisa ataavarnissaannut, mianerineqarnissaannut aamma inuunerinnissaannut piumasaasut annikinnerpaat.

Immikkoortoq 44

Pisinnaatitaaffiit kiffaanngissuseqarfiillu matumani akuersissutigineqartut nunat inoqqaavinut ataasiakkaatut angutinut arnanullu assigiimmik qulakkiigaapput.

Immikkoortoq 45

Nalunaarummi matumani ittut nassuiarniarneqassanngillat nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffiinik maanna angusaannik siunissamilu angujumaagassaannik annikillisitsisutut imaluunniit atuukkunnaarsitsisutut.

Immikkoortoq 46

1. Nalunaarummi matumani imaritinneqartut suulluunniit nassuiarneqassanngillat Naalagaaffiit, inuiaat, suleqatigiit imaluunniit inuit ataasiakkaat pisinnaatitaaffeqartut suliniummut sumulluunniit ilanngutissasut imaluunniit suliamik sumilluunniit suliaqassasut Naalagaaffiit Peqatigiit Inatsisaannut Tunngaviusunut akerliusumik, imaluunniit nunap najugarisap imaluunniit naalagaaffittut ataatsimoortut allanut atanngitsut ataqqineqartariaqarnerannik tamakkiisumik ilaannakortumilluunniit sequmiinermik aseruinermilluunniit kinguneqartussamik iliuuseqarnissamut pisinnaatitsinermik iliuuseqaqqusinermilluunniit sumilluunniit.

2. Pisinnaatitaaffinnik Nalunaarummi matumani oqaasertalersorneqartunik atuinermi inuit pisinnaatitaaffii aamma kikkut tamarmik tunngaviusumik kiffaanngissu-seqarfii mianerineqassapput. Pisinnaatitaaffinnik Nalunaarummi matumani saqqummiunneqartunik atuinermut taamaallaat killilersuutigineqarsinnaapput inatsisitigut aalajangersakkat nunani tamalaani inuit pisinnaatitaaffiinut pisussaaffiit tunngavigalugit. Killilersuutit taama ittut immikkoortitsisuussanngillat atorfissarpiamullu tunngasuussallutik allat pisinnaatitaaffiinik kiffaanngissuseqarfiinillu akuersaarnissap mianerininnissallu qulakkeernissaat kisiisa siunertaralugit aamma inuiaqatigiit demokratimik tunngaveqarlutik ingerlasut naapertuilluarnermik pinngitsuugassaanngitsumik atortariaqagaat naammassiniarlugit.

3. Pisinnaatitsissutit Nalunaarummi matumani saqqummiunneqartut nassuiaaserneqartassapput naapertuilluarnermik, demokratimik, inuit pisinnaatitaaffiinik mianerinninnermik, naligiissumik pinninnermik, immikkoortitsinnginnermik, ajunngitsumik aqutsinermik ajunngitsumillu siunertaqarnermik tunngavigisat naapertorlugit.