English (United Kingdom)
Dansk
Kalaallisut

E-mail iccgreenland@remove-this.inuit.org
Phone +299 323632 

Oqaatsinik nassuiaatit

TAAGUUTIT

KONVENTIONIT

NALUNAARUTIT

Taaguutit

AEPS

Arctic Environmental Protection Strategy - Issittumi Avatangiisit Illersorneqarnissaannut Iliuusissat

AEWC

Alaska Eskimo Whaling Commission - Alaskami Inuit Arfanniartarnermut Kommissioniat

AMAP

Arctic Monitoring and Assessment Programme - Issittumi Pinngortitamik Nakkutilliisoqarfik Nalilersuiffillu

AFN

Alaska Federation of Natives (Inc.) - Alaskami Nunap Immikkoortuini Nunat Inoqqaavisa Ingerlatseqatigiiffiisa Kattuffiat

ANCSA

Alaska Natives Claims Settlement Act - Alaskami Nunap Inoqqaavisa Piumasaqaataannik Isumaqatigiissusiornermut Inatsit

CAFF

Conservation of Arctic Flora and Fauna - Issittumi Naasunik Uumasunillu Allanngutsaaliuiffik

CSD

Commission for Sustainable Development - Nungusaataanngitsumik Ineriartortitsineq pillugu Kommissioni

CSCE

Conference on Security and Cooperation in Europe - Europami Sillimaniarnissaq Suleqatigiinnissarlu pillugit Ataatsimeersuartarnerit

ECOSOC

United Nations Economic and Social Council - Naalagaaffiit Peqatigiit Aningaasaqarnermut inooqatigiinnermullu Siunnersuisoqatigiiffiat

IASC

International Arctic Science Committee - Nunat Tamalaat Issittumi Ilisimatusarneq pillugu Komitiat

ILO

International Labour Organization - Naalagaaffiit Peqatigiit Sulisoqarneq pillugu Suleqatigiiffiat

ICAO

International Civil Aviation Organization - Sakkutuujunngitsut Timmisartuunneqartarnerisa Isumannaatsuunissaat pillugit Suleqatigiiffik

ICES

International Council for the Exploration of the Sea - Imavinni Ilisimasassarsiortarnerit pillugit Nunat Tamalaat Siunnersuisoqatigiiffiat

International Court of Justice

Naalagaaffiit akornanni Akerleriissutit pillugit Eqqartuussivik

IMO

International Maritime Organization - Nunat Tamalaat Imavinni Angallanneq pillugu Suleqatigiiffiat

IRCS

Inuit Regional Conservation Strategy - Inuit Najugaanni Pinngortitap Allangutsaaliorneqarnissaannut Iliuusissat

ISI

Indigenous Survival International - Nunat Inoqqaavisa Nunarsuarmioqatigiinni Innuttaaqataajuarnissaat pillugu Suleqatigiiffik

ISO

International Standardization Organization - Nunat Tamalaat Assigiissaarinissaq pillugu Suleqatigiiffiat

ITC

Inuit Tapirisat of Canada - Canadami Inuit Kattuffiat

IUCH

International Union for Circumpolar Health - Issittumi Peqqinnissaq pillugu Nunat Tamalaat Suleqatigiiffiat

IUCN

International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (World Conservation Union) - Pinngortitap aamma Pisuussutit Pinngortitamiittut Allanngutsaaliorneqarnissaat pillugit Nunat Tamalaat Suleqatigiiffiat

IWC

International Whaling Commission - Arfanniartarneq pillugu Nunat Tamalaat Kommissioniat

Joint Commission on Conservation and Management of Narwhal and Beluga (Canada/Greenland)

Canadap Kalaallit Nunaatalu akornanni Qilalukkat Qernertat aamma Qaqortat Nungutsaaliorneqarnissaat Iluaquteqarniarnikkullu Ingerlatsivigineqarnerat pillugu Ataatsimut Kommissioni

NGO

Non Governmental Organizations - Suleqatigiiffiit Naalakkersuisunit Akuliusimaffigineqanngitsut

NOAA

National Oceanic and Atmospheric Administration - USA-mi naalakkersuisut imaani silaannarmilu pissutsinut pisortaqarfiat

UNCED

United Nations Conference on Environment and Development - Naalagaaffiit Peqatigiit Avatangiisit Ineriartornerlu pillugit Ataatsimeersuarnerat

UNEP

United Nations Environment Programme - Naalagaaffiit Peqatigiit Avatangiisit pillugit Pilersaarutaat

United Nations Human Rights Commission

Naalagaaffiit Peqatigiit Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Kommissioniat

UTA

United Tribes of Alaska - Alaskami Naggueqatigiit Namminneq Naalakkersuisuisa Kattuffiat

WCIP

World Council of Indigenous Peoples - Nunarsuarmi Nunat Inoqqaavisa Siunnersuisoqatigiiffiat

WGIP

United Nations Working Group on Indigenous Populations - Naalagaaffiit Peqatigiit Nunat Inoqqaavi pillugit Suleqatigiissitaat

WTO

World Trade Organization - Nunarsuarmi Niuernermut Suleqatigiiffik

WWF

World Wide Fund for Nature - Pinngortitap Iluunngarmi Allanngutsaaliorneqarnissaa pillugu Nunarsuaq Tamakkerlugu Aningaasaateqarfik

Konventionit, nalunaarutit

Agenda 21

Oqaluuserisassaq nr. 21

Baselimi Konventioni

Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal - Eqqakkat Ulorianartut Killeqarfiit Pitarlugit Angallanneqartarneranni Nakkutigineqartarnissaat Suujunnaarsinneqartarnissaallu pillugit Konventioni

- Eqqakkat Ulorianartut Killeqarfiit Pitarlugit Angallanneqartarneranni Nakkutigineqartarnissaat Suujunnaarsinneqartarnissaallu pillugit Konventioni

Convention on Biological Diversity - Uumassusillit Amerlalluinnartuunnerisa Iluungarmik Allanngutsaaliorneqarnissaat pillugu Konventioni

- Uumassusillit Amerlalluinnartuunnerisa Iluungarmik Allanngutsaaliorneqarnissaat pillugu Konventioni

Bruxellesimi Konventioni

Convention relating to intervention on the High Seas in Case of Oil Polution Casualties - Imavinni Uuliamit Mingutsitsisoqartillugu Akuliussinnaaneq pillugu Konventioni

- Imavinni Uuliamit Mingutsitsisoqartillugu Akuliussinnaaneq pillugu Konventioni

Convention on the Rights of the Child - Meeqqat Pisinnaatitaaffii pillugit Konventioni

CITES

Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora - Nunat Tamalaat akornanni Uumasunik Nujuartanik Naasunillu Pinngortitami Namminermi Naasartunik Nungutaaqqajaasunillu Niuerneq pillugu Konventioni

- Nunat Tamalaat akornanni Uumasunik Nujuartanik Naasunillu Pinngortitami Namminermi Naasartunik Nungutaaqqajaasunillu Niuerneq pillugu Konventioni

International Convention on Civil Liability for Oil Pollution Damage - Uuliamit mingutsitsisoqarsimatillugu ajoqusiinerit pinerluttuliornerunngitsutut eqqaartuussissutaasarnissaat pillugit Nunat Tamalaat akornanni Konventioni

- Uuliamit mingutsitsisoqarsimatillugu ajoqusiinerit pinerluttuliornerunngitsutut eqqaartuussissutaasarnissaat pillugit Nunat Tamalaat akornanni Konventioni

International Covenant on Civil and Political Rights - Innuttaasutut Naalakkersuinikkullu Pisinnaatitaaffiit pillugit Konventioni

- Innuttaasutut Naalakkersuinikkullu Pisinnaatitaaffiit pillugit Konventioni

Convention on Climate Change - Silap Pissusiisa allanngorarneri pillugit Konventioni

- Silap Pissusiisa allanngorarneri pillugit Konventioni

International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights - Aningaasarsiornermi, Inooqatigiinnermi Kultureqarnermilu Pisinnaatitaaffiit pillugit Konventioni

- Aningaasarsiornermi, Inooqatigiinnermi Kultureqarnermilu Pisinnaatitaaffiit pillugit Konventioni

Rio Declaration (on Environment and Development) - (Avatangiisit Ineriartornerlu pillugit) Riomiit Nalunaarut

(Avatangiisit Ineriartornerlu pillugit) Riomiit Nalunaarut

ESPOMI KONVENTIONI

Convention on Environmental Impact Assessment in A Transboundary Context - Naalagaaffiit Killeqarfii akornutiginagit Avatangiisinik Sunniisarnerit Nalilersorneqartarneri pillugit Konventioni

- Naalagaaffiit Killeqarfii akornutiginagit Avatangiisinik Sunniisarnerit Nalilersorneqartarneri pillugit Konventioni

Convention on the Establishment of an International Fund for Compensation for Oil Pollution and Damage - Uuliamit mingutserisoqartillugu ajoqusikkanut taarsiissuteqartarnissanut Nunat Tamalaat Aningaasaateqarfiliornerat pillugu Konventioni

- Uuliamit mingutserisoqartillugu ajoqusikkanut taarsiissuteqartarnissanut Nunat Tamalaat Aningaasaateqarfiliornerat pillugu Konventioni

Declaration on the Rights of Indigenous Peoples - Nunat Inoqqaavisa Pisinnaatitaaffii pillugit Nalunaarut

- Nunat Inoqqaavisa Pisinnaatitaaffii pillugit Nalunaarut

Convention concerning Indigenous and Tribal Peoples in Independent Countries - Naalagaaffinni Namminersortuni Nunat Inoqqaavi aammalu Inuit Inuiaqatigiittut Inuusut pillugit Konventioni (ILO-p konventionia nr. 169)

- Naalagaaffinni Namminersortuni Nunat Inoqqaavi aammalu Inuit Inuiaqatigiittut Inuusut pillugit Konventioni (ILO-p konventionia nr. 169)

Universal Declaration on Human Rights - Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Nunarsuarmioqatigiinnut Nalunaarut

- Inuit Pisinnaatitaaffii pillugit Nunarsuarmioqatigiinnut Nalunaarut

Londonimi Konventioni

Convention on the Prevention of Marine Pollution by Dumping of Waters and Other Matters - Eqqakkat Taakkununngalu Akuusinnaajumaartut Allat Eqqarneqartarnerisigut Imavinni Mingutsiterisinnaaneq Pinaveersaartinniarlugu Konventioni

- Eqqakkat Taakkununngalu Akuusinnaajumaartut Allat Eqqarneqartarnerisigut Imavinni Mingutsiterisinnaaneq Pinaveersaartinniarlugu Konventioni

Marpol

Convention for the Prevention of Pollution by Ships - Umiarsuarnit mingutsitsisarnerit pinaveersaartinniarlugit Konventioni

- Umiarsuarnit mingutsitsisarnerit pinaveersaartinniarlugit Konventioni

Oilpol

International Convention for the Prevention of Pollution of the Sea by Oil - Imavinni uuliamit mingutsiterisinnaanissaq pinaveersaartinniarlugu Nunat Tamalaat akornanni Konventioni

- Imavinni uuliamit mingutsiterisinnaanissaq pinaveersaartinniarlugu Nunat Tamalaat akornanni Konventioni

Oslomi Konventioni

Convention for the Prevention of Marine Pollution by Dumping from Ships and Aircrafts - Imaviit Umiarsuarnit Timmisartunillu Eqqaavigineqartarnermikkut Mingutsinneqarsinnaanerisa Pinaveersaartinneqarnissaat pillugu Konventioni

- Imaviit Umiarsuarnit Timmisartunillu Eqqaavigineqartarnermikkut Mingutsinneqarsinnaanerisa Pinaveersaartinneqarnissaat pillugu Konventioni

Parisimi Konventioni

Convention on the Prevention of Marine Pollution from Land-based Sources - Nunamiit Immanik Mingutserinerup Pinaveersaartinneqarnissaa pillugu Konventioni

- Nunamiit Immanik Mingutserinerup Pinaveersaartinneqarnissaa pillugu Konventioni

Declaration on the Protection of the Arctic Environment - Issittumi Avatangiisit Illersorneqarnissaat pillugu Nalunaarut

- Issittumi Avatangiisit Illersorneqarnissaat pillugu Nalunaarut

Ramsarimi Konventioni

Convention on Wetlands of International Importance especially as Waterfowl Habitat - Masarsuit Pingaartumik Timmissanit Imarmiunit Najugannaarineqartarnermikkut Nunanut Tamalaanut Pingaarutillit pillugit Konventioni

- Masarsuit Pingaartumik Timmissanit Imarmiunit Najugannaarineqartarnermikkut Nunanut Tamalaanut Pingaarutillit pillugit Konventioni

Solas

Convention on Safety of lives at Seas - Imavitsigut Angallassivinni Ajutoornaveersaarnissanut Malittarisassat pillugit Konventioni

- Imavitsigut Angallassivinni Ajutoornaveersaarnissanut Malittarisassat pillugit Konventioni

Unclos

United Nations Convention on the Law of the Sea - Naalagaaffiit Peqatigiit Imavinni Pisinnaatitaaffiit pillugit Konventioniat

- Naalagaaffiit Peqatigiit Imavinni Pisinnaatitaaffiit pillugit Konventioniat

Washingtonimi Konventioni (tak. CITES)

(tak. CITES)

Wienimi Konventioni

Convention for the Protection of the Ozone Layer - Silaannarsuup Ozoniata Illersorneqarneqarnissaa pillugu Konventioni (CFC pillugu Konventioni)

- Silaannarsuup Ozoniata Illersorneqarneqarnissaa pillugu Konventioni ( pillugu Konventioni)

Oqaatsit assigiiaamik atugassat allattorsimaffiat

Avatangiisit Isumaqatigiissusiortarnerillu

Accession Tiltrædelse

ccession Tiltrædelse

Additions Ilassutit

Adjacent to Killeqarfiit

Affirming Uppernarsarlugu

Arctic Haze Pujorluk

Assessment Naliliineq

Being confident that Tatigalugu

eing confident that Tatigalugu

Boundaries Killeqarfiit

Biodiversity Avatangiisini ataatsini naasoqangaassuseq uumasoqangaassuserlu

Concerned Ernummateqartut

oncerned Ernummateqartut

Conservation Illersuineq, Qularnaviineq, Allanngutsaaliuineq, Piujuartitsineq

Considering Eqqarsaatigalugu

Convening Ataatsimiigiaqqullugu

Convinced Qularutiginagu

Deletions Minitsinerit

eletions Minitsinerit

Denunciation Atorunnaarsitsineq

Derived from Tassanngaanneersoq

Designate Toqqarlugu

Desiring to stem Illuatungilerniarlugu

Distinct Immikkuullarissut

Diversity Amerlangaassuseq

Done Suliarineqartoq

Emphasizing Erseqqissarlugu

mphasizing Erseqqissarlugu

Encouraging Kaammattuutigalugu

Encroachment Innarliineq

Enforcement Atortitsineq (inatsisinik)

Equitable Naapertuilluartumik

Extensions Annertusaanerit

Extinction Nungutaaneq

Humane Trapping Kiisartut toqutsigasuartartut atorlugit piniarneq

umane Trapping Kiisartut toqutsigasuartartut atorlugit piniarneq

Interference Akuliunneq

nterference Akuliunneq

Implementation Piviusunngortitsineq,

naammassinninneq

In accordance with Naapertorlugu

In witness whereof Tamanna uppernarsarlugu

Interdependence Pisariaqarteqatigiinneq

Irreparable Taarserneqarsinnaanngitsoq

Limnology Ferskvandsbiologisk

imnology Ferskvandsbiologisk

Management Pinngortitamik Iluaquteqarniarnermik (allaffissornikkut) ingerlatsineq

anagement Pinngortitamik Iluaquteqarniarnermik (allaffissornikkut) ingerlatsineq

Recognizing Nassuerutigalugu

ecognizing Nassuerutigalugu

Recommendations Kaammattuutit/Inassutit

Restrictions Killiliinerit

Solemnly proclaims Ilumoorullugu nalunaarutigaat

olemnly proclaims Ilumoorullugu nalunaarutigaat

Specific Konkrete

Sustainable Nungusaataanngitsumik, Nungukkiartuutaanngitsumik

Transcend frontiers Killeqarfiit pitarlugit

ranscend frontiers Killeqarfiit pitarlugit

Wardening Nakkutilliineq

ardening Nakkutilliineq

Waterfowl Habitat Timmissat naluumasut najugaqarfii

Wetlands Masarsoqarfiit

Wise use Eqqarsaatigilluakkamik atuineq

Taaguutinut Nassuiaatit

Immikkut qanoq periaaseqartoqartarnissaanik piumasaqaateqartoqartanngilaq imaluunniit naalagaaffiit akornanni isumaqatigiissutit qanoq taaguuteqartinneqartarnissaat piumasaqaateqaataassanani. Taamaattumik nunat tamalaat akornanni isumaqatigiissutit taamaattut assigiinngitsunik taaguusersorneqarsinnaapput. Kinguliini taaguutit nalinginnaasumik atorneqartartut suussusii nassuiarneqassapput.

Isumaqatigiissut

(Traktat imaluunniit Konvention imaluunniit Aftale)

Isumaqatigiissut traktatimik (konventionimik, protokolimik (tapiliussaq), memorandum of understandingimik, aftalemik il. il.) taagorneqartartoq, tassaavoq naalagaaffiit marluk arlallilluunniit akornanni imaluunniit nunani tamalaani suleqatigiiffiup ataatsip arlallilluunniit allamut/allanut isumaqatigiissutaat. Isumaqatigiissutip qanoq taaguuteqartinneqarnera inuit pisinnaatitaaffiinut sunniuteqartussaanngilaq. Taamaattorli nunat arlariit akornanni isumaqatigiissutit konventioninik taagorneqariartuaarunarput - taavalu pissutsinut sakkutooqarnermut sillimaniarnissamullu tunngasunut traktati taaguutigineqariartuaarunarluni.

Inatsisinik tunngaveqarluni ingerlatsinissamut isumaqatigiissut (Forvaltningsaftale)

Naalagaaffiit marluk arlallilluunniit akornanni oqartussaaffeqarfinni ataasiakkaani (ass. ministeriaqarfinni assigiinnik suliassaqarfiusuni) oqartussaasut inatsisinik tunngaveqarlutik ingerlatseqatigiinnissaminnut isumaqatigiissutaat danskisut forvaltningsaftalenik taagorneqartarput. Ingerlatseqatigiinnissamik isumaqatigiissutini taamaallaat pineqartarput suliassat oqartussaaffeqarfiit ataasiakkaat suliassaataanneereersut (ass. akileraartarnermut ministeriaqarfiit ataasiakkaat akornanni marloqiusamik akileraaruteqartannginnissaat pillugit isumaqatigiissutaasartut).

Tapiliussaq/Protokoli

Taaguut protokol taama atorneqaqqaalernermini nunat tamalaat ataatsimeersuarneranni isumaqatiginninniutit imaqarniliorneqartarnerannut taaguutaagaluarpoq. Kisiannili oqaaseq taanna traktatinik konventioninillu taagorneqartartunut taaguusiullugu aammattaaq atorneqartarpoq. Taaguut protokol isumaqatigiissutaareersunut itisiliissutinut imaluunniit tapiliussanut atorneqarnerujartorunarpoq.

Traktatinik il. il. isumaqatigiissuteqartarnerni periaatsit

Pingaaruteqarnerusunik traktatiliornerni - tamakkununnga ilanngullugit traktatit aamma inatsisartunit peqataaffigineqartariaqartut - isumaqatigiinniarnerit marluinngorlugit avinneqartarput: Atsiorneqarnera aamma atuuttussanngortinneqarnera.

A. Atsiorneqarnera

Traktati nalinginnaasumik nunanut allanut ministerimit/ministeriunermit imaluunniit traktati inatsisinik tunngaveqarluni ingerlatseqatigiinnissamut isumaqatigiissutaappat (tak. siuliinniittut) ministerimit pineqartunut oqartussaaffilimmit atsiorneqartarpoq. Traktati atsiorneqartarpoq atulersinneqanngitsoorsinnaanera sillimaffigereerlugu - taamaattumillu inuit pisinnaatitaaffii naapertorlugit aatsaat atorneqarsinnaalersarluni atuuttussanngortinneqarnermi kingornagut.

B. Atuuttussanngortitsineq

Atuuttussanngortitsineq tassaavoq kunngip traktatimut atsiorneqarsimasumut akuersinera. Danmarkimi traktatit pingaaruteqarnerusut - tamakkununnga ilanngullugit traktatit inatsisiliorfigeqqaarlugit aatsaat akuersissutigineqarsinnaasut - atuuttussanngortinneqartarput aatsaat Folketingimut saqqummiunneqareeraangamik.

C. Nunatsinnut tunngasunik atuuttussanngortitsisarnerni periaatsit

Traktatit nunatsinnut immikkut pingaarutillit - taakkununnga ilanngullugit traktatit nunatsinni atortuulersinneqassagunik Inatsisartunit inatsisiliuunneqaqqaartariaqartut - danskinit atuuttussanngortinneqartinnatik Namminersornerullutik Oqartussanut saqqummiunneqaqqaarsimasussaapput. Nunatsinnut tunngasumik sumilluunniit akornutissaqanngitsumik atuuttussanngortitsisoqarsinnaavoq aatsaat suliassaq Namminersornerullutik Oqartussanit suliarineqareersimappat.

Isumaqatigiissutit (traktatit) taamaattut naalagaaffeqatigiinnermi oqartussanit saqqummiunneqartarput Inatsisartut inatsisiliassaasa saqqummiuneqartarnerisut ilusilerlugit.

Naalagaaffiup iluani naammassinnittarnerit

Traktati nalinginnaasumik naalagaaffiit akunnerminni imminnut pissusiinut taamaallaat tunngasuusarpoq. Traktatimi aalajangersakkat innuttaasunut atuutitinneqalissappata tamanna naalagaaffiup inatsisiliorneratigut naammassineqartariaqassaaq - tassa imaappoq: Taamaaliornissaq inatsisinik tunngavissaqariinngippat tamanna Danmarkimi nunatsinnilu inatsisiliornikkut nalunaarusiornikkulluunniit pisinnaavoq. Assersuutigalugu IWC-p nunatsinni arfattassat amerlassusissaannik aalajangiussineri naammassineqartarput Namminersornerullutik Oqartussat tamanna pillugu nalunaarusiornerisigut.

Ataatsimeersuarneq /-tarnerit/-tittakkat

(Konference)

Nunat assigiinngitsut akornanni isumaqatiginninniarluni ataatsimeersuaqattaartarnerit konferencenik (ataatsimeersuartarnernik) taagorneqartarput.

Non Governmental Organizations (NGO) – Suleqatigiiffiit, kattuffiillu Naalakkersuisunit Akuliusimaffigineqanngitsut (SNA)

Traktatilioqataasut imaluunniit nunanit tamalaanit suleqatigiinnermi taamaattumi suleqataasut naalakkersuisunut sinniisuusarput. Taamaattorli suleqatigiiffiit namminersortut (soqutigisaqaqatigiiffiit, pinngortitamik illersuiniaqatigiit, il. il.) nalinginnaasumik peqataasinnaatinneqartanngillat. Suleqatigiiffinnili arlalinni suleqatigiiffiit naalakkersuisunit akuliusimaffigineqanngitsut alaatsinaatsutut peqataasinnaatinneqartarput, ass IWC-mi. Naalakkersuisullumi ataasiakkaat piumagunik suleqatigiiffiit sinniissaat il. il. ataatsimiinnissani pineqartuni naalagaaffiup aallartitaanut ilaasortanngortittarsinnaavaat.

Nalunaarutit

(Declarationit)

Nalunaarutit inatsisitigut pituttuisuunngillat.

vatangiisit sumaqatigiissusiortarnerilluccession Tiltrædelseeing confident that Tatigaluguoncerned Ernummateqartuteletions Minitsineritmphasizing Erseqqissarluguumane Trapping Kiisartut toqutsigasuartartut atorlugit piniarneqnterference Akuliunneqimnology Ferskvandsbiologiskanagement Pinngortitamik Iluaquteqarniarnermik (allaffissornikkut) ingerlatsineqecognizing Nassuerutigaluguolemnly proclaims Ilumoorullugu nalunaarutigaatranscend frontiers Killeqarfiit pitarlugitardening Nakkutilliineq